Botnische Kwartsporfier.

Botnische kwartsporfier.

Botnische kwartsporfieren komen voor in talloze typen, die een aantal overeenkomsten vertonen. Over het algemeen is er sprake van een dichte grondmassa. Onder een loep is zo nu en dan een vergroeiing te zien van zeer fijne kwartjes met de kaliveldspaat. Alle typen hebben gewoonlijk matig veel tot zeer veel eerstelingen van kaliveldspaat, die meestal onregelmatig van vorm zijn. Ook bevat het gesteente gewoonlijk lichtgekleurde plagiokazen (albiet), die vaak kleiner zijn dan de kaliveldspaten. De vaak talrijke kwartsen zijn meestal klein. Biotiet, hoornblende en andere zwarte mineralen komen gewoonlijk niet voor. Wel zijn er geregeld kleine vlekjes van chloriet te vinden. Zoals al eerder is vermeld, hebben verschillende variëteiten de naam gekregen van de plaats, waar ze op de Ålandeilanden of Zuidwest-Finland zijn gevonden. De meeste zwerfstenen van de Botnische Golf die we vinden, voldoen niet aan de kenmerken van deze typen. Ook zijn er typen die wat samenstelling betreft, de typen met naam benaderen, maar het waarschijnlijk net niet zijn. We tonen en bespreken een aantal voorbeelden. Als het kan verwijzen we naar een (mogelijke) naam.
Foto’s 1 en 2.
Ze zien hier een steen van het type Åva. De steen heeft een roodgrijsbruine, dichte grondmassa. In de grondmassa liggen een aantal sterk in grootte verschillende, vooral hoekige kaliveldspaten. Een aantal hiervan heeft een duidelijke reactierand.(Pijl A) Ook komen wat lichtgekleurde gecorrodeerde plagioklaaseerstelingen voor.(Pijl B) De kwartsen zijn over het algemeen klein. Verder zien we wat groenachtige chloriet.(Pijl C)
Er zijn ook types met een bruine grondmassa.
Foto’s 3 en 4.
Een steen met een donkerbruine grondmassa, die bestaat uit fijnvergroeide kwarts en veldspaat. (Detailfoto 4.) In de grondmassa vinden we roodachtige kaliveldspaten en witte plagioklazen. Beide soorten veldspaten zijn sterk gecorrodeerd. De enkele kwartjes zijn onduidelijk. De steen lijkt wat op Bruine Oostzeekwartsporfier. Mogelijk hebben we hier te maken met een Åvatype.
Foto’s 5 en 6.
Een steen met een bruinzwarte, slierige, dichte grondmassa. In de grondmassa bevinden zich een aantal onregelmatig hoekig gevormde, rode veldspaten van wisselende grootte en kleinere, vooral grijswitte, eveneens hoekige plagioklazen, die ook nogal verschillen in grootte en vorm. De donkergrijze, gecorrodeerde kwartsjes zijn in de eveneens donkere grondmassa onopvallend.(Zie detailfoto 6) De steen doet denken aan het Finströmtype, maar zal waarschijnlijk niet helemaal het juiste type zijn.
Foto 7.
In een dichte, bruinzwarte, iets slierige grondmassa liggen een groot aantal rode, onregelmatig gevormde rode eerstelingen en een aantal kleinere, grijze, vaak wat rechthoekige plagioklazen. De plagioklazen zijn onopvallend. Verder zijn er een aantal, vanwege hun kleur onopvallende ronde kwartsen aanwezig. De donkere, soms groenachtige vlekken bestaan uit chloriet.
Foto 8.
In de dichte bruine grondmassa liggen een aantal onregelmatig begrensde roodachtige kaliveldspaten en een aantal grijswitte plagioklazen. Beide soorten eerstelingen zijn sterk gecorrodeerd en zitten vol insluitsels van groene chloriet. In de grondmassa vinden we eveneens een vrij groot aantal zeer donkere, eveneens gecorrodeerde kwartsen.

 

Bij “Vervolg” tonen we nog een aantal Botnische Kwartsporfieren”.
 

    • 1. Botnische kwartsporfier. Type Åva. Tietjerk.
    • 2. Detail van foto 1.
    • 3. Botnische kwartsporfier. N.O.P.
    • 4. Detail van foto 3.
    • 5. Botnische kwartsporfier. Gees
    • 6. Detail van foto 5.
    • 7. Botnische kwartsporfier. N.O.P.
    • 8. Detail van foto 7.
    • 9. Botnische kwartsporfier. N.O.P.
    • 10. Detail van foto 9.
    • 11. Botnische kwartsporfier. Emmerschans.
    • 12. Detail van foto 11.
    • 13. Botnische kwartsporfier. Flyvesandet. Dk
    • 14. Detail van foto 15.
    • 15. Botnische kwartsporfier. Flyvesandet. Dk
    • 16. Detail van foto 13.
    • 17. Botnische kwartsporfier. Flyvesandet. Dk.
    • 18. Detail van foto 17.
    • 19. Botnische kwartsporfier. Veenwouden.
    • 20. Botnische kwartsporfier. Drachten.
    • 21. Botnische kwartsporfier. Nij Beets.
    • 22. Botnische kwartsporfier. Veenwouden.
    • 23. Botnische kwartsporfier. Veenwouden.
    • 24. Botnische kwartsporfier. Emmerschans.