U bevindt zich hier: Home > Sedimenten > Breccies

Breccies

Breccies

We bespreken de breccies bij de sedimentgesteenten, maar lang niet alle breccies horen bij deze groep. Vaak hebben ze geen sedimentaire ontstaanswijze. Naast exogene, sedimentaire breccies zijn er o.a. endogene (tektonische) breccies, intrusiebreccies, vulkanische breccies en impactbreccies. Om versnippering tegen te gaan komen ook de niet sedimentaire breccies hier aan de orde.

Exogene-/sedimentaire breccies.
Sedimentaire breccies, ook wel exogene breccies genoemd kunnen net als conglomeraten op verschillende wijzen zijn ontstaan en kunnen dan ook verschillende kenmerken hebben. Zo kunnen we ook bij breccies aan de hand van de samenstelling van de klasten, spreken van monomicte en polymicte breccies.
Sedimentaire breccies kunnen ontstaan door lawines, modderstromen en als rotsen worden afgebroken. Bij deze afbraak spreekt ijswerking in spleten vaak een belangrijke rol. Als het ijs uitzet, ontstaat allerlei gefragmenteerd materiaal, dat ten slotte als een puinwaaier onder aan de rots komt te liggen, waarna het vaak door water verder wordt getransporteerd. Vindt dicht bij de rots verkitting plaats, dan ontstaat gewoonlijk een exogene breccie. Hoe groter de afstand tussen verkitting en oorspronkelijke rots is, des te meer afgerond de klasten zijn. Ten slotte hebben we niet meer te maken met exogene breccies maar met conglomeraten. Exogene breccies kunnen klasten ven verschillende soort bevatten. De tussenmassa kan fijnkorrelig zijn. Dit soort breccies komt niet zo veel voor. Vuursteenbreccies zijn de bekendste voorbeelden.

                       

Bij foto 1. Helling van de Puy de Sancy. (Frankrijk) Rechts op de foto zien we hoe dit vulkanisch gesteente door met name de invloed van ijs is verbrijzelld.
Bij foto 2. Bergpad in de Cevennen. ( Frankrijk) Ook in beboste middelgebergten vormen zich kleine puinkegels.

Endogene of textonische breccies
Deze breccies behoren tot de metamorfe gesteenten, omdat ze ontstaan ten gevolge van processen, die zich binnen de rotsen afspelen. Gesteenten komen door grote druk ondergronds onder spanning te staan. In breukzones wordt het gesteente dan verbrijzeld of ontstaan er barsten en scheuren. Onder invloed van water ontstaan er vervolgens chemische processen waardoor het geheel door een bindmiddel wordt samengekit. Vaak is dit kwarts. De verkitte gesteenten zijn niet altijd even hecht. Bij het aanleggen van bijv. tunnels kunnen dergelijke zwak verkitte lagen voor grote problemen zorgen omdat ze kunnen instorten. Heel veel zwerfsteenbreccies behoren bij deze endogene breccies.

                          

Bij foto 1. De textonische druk heeft in deze steen alleen voor enige barsten gezorgd, die later met kwarts zijn opgevuld.
Bij foto 2. Hier is door hevige druk het gesteente op bepaalde plekken bijna verbrijzeld. Het bindmiddel is blauwachtige kwarts.

Intrusiebreccies.
Ook ontstaan er breccies ten gevolge van vulkanisme. Dit zijn eigenlijk vulkanieten.
Het is mogelijk, dat bij een vulkaanuitbarsting door de werking van het magma brokken omringend gesteente in de magmastroom terecht komen. Ze gaan er als het ware in drijven. Buiten de vulkaan stolt de massa en vormen zich breccies met insluitsels van het meegevoerde gsteente.
Als er sprake is van taai, SiO2 rijk magma kan door de geringe snelheid al een deel stollen, voordat het als lava de kraterpijp heeft verlaten. Door de grote druk worden deze gestolde delen dan verpulverd en samen met de vloeibare massa uitgeworpen, waarna het geheel stolt. In dergelijke breccies bestaat de tussenmassa uit het zelfde gesteente als de insluitsels.


Vulkanische breccies.
Vulkanische breccies ontstaan op berghellingen als allerlei verpulverd materiaal door middel van
Gloedwolken en pyroklastische stromen op de berghelling terecht komt Tussen de vulkanische as bevinden zich dan allerlei kantige gesteentebrokjes die samen met een rommelige tussenmassa van vulkanische as, puimsteen en vulkanisch glas worden samengekit tot een breccie. Hoe dichter we bij de vulkaankrater zijn, des te groter de pyroklasten zijn. Vulkanische breccies komen nog al eens voor. Vooral de stenen uit het Oslogebied zijn bekend, maar ze komen ook in andere gebieden voor zoals Småland en het gebied van de Oostzeeporfieren.

Impactbreccies.
Inpactgesteenten ontstaan, als een meteoriet met een doorsnede va vele honderden meters neerkomt op aarde. Ten gevolge van een enorme hitte die de inslag met zich meebrengt verdampen zowel meteoriet als het omringende gesteente. Verder naar buiten vindt smelting, opsmelting en fragmentatie van de gesteenten plaats. Hierbij kunnen ook breccies ontstaan. Dit soort inslagen is gelukkig uiterst zeldzaam, omdat ze ernstige gevolgen voor het leven op aarde kunnen veroorzaken.
Impactbreccies ontstaan ten gevolge van de enorme druk, hitte en schokgolven die bij de inslag van zeer grote meteorieten ontstaan. Dit soort stenen is soms moeilijk te onderscheiden van ignimbritische breccies met een brokkelige, poreuze en glasrijke matrix. In de matrix van deze stenen kunnen ook glazige slieren (fiamme) voorkomen. In impactbreccies zijn deze slieren echter vaak vervormd en sterk gebogen of geplooid. Voor een verdere beschrijving van de
processen, die het ontstaan van dit soort breccies veroorzaken, verwijzen we naar het hoofdstuk Mieniet.

  • a. Vuursteenbreccies.

    • 1. Vuursteenbreccie. Burgum.
    • 2. Vuursteenbreccie. Burgum.
    • 3. Detail van foto 2.
    • 4. Vuursteenbreccie. West-Jutland. Dk
    • 5. Detail van steen 3.

    Vuursteenbreccies.

    Vuursteenbreccies behoren tot de exogene/sedimentaire breccies. Ze zijn gevormd in het Tertiair. Ze kunnen in verschillende gebieden zijn gevormd. Een bekende plaats van herkomst is de bodem van het Skagerrak. Vuursteenbreccies zijn ontstaan, doordat een vuursteenmassa omlaag is gevallen en door deze val is verbrijzeld. Dit is duidelijk te zien aan het grote aantal scherfachtige en puntige lichtgekleurde vuursteenbrokjes, die door een bindmiddel van kalk aan elkaar zijn gekit. Dit grote blok op afbeelding 4 is afkomstig uit West-Jutland, waar het samen voorkomt met o.a. vuursteenconglomeraten en allerlei stenen uit Zuid-Noorwegen. (Oslogebied). De herkomst van deze steen is zeer waarschijnlijk evenals de vuursteenconlomeraten, de reeds genoemde  zeebodem tussen het Skagerrak en Zuid-Noorwegen. In dat geval is het een piepjonge steen van minder dan 20 miljoen jaren oud.

     

            

  • b. Overige Breccies

    • 1. Endogene breccie. Flyvesandet. Dk
    • 2. Breccie Flyvesandet. Dk.
    • 3. Breccie. Omg. Klein Waabs. D
    • 4. Breccie. Als Dk.
    • 5. Detail van foto 4.
    • 6. Breccie. Frydendal Als. Dk.
    • 7. Breccie. Flyvesandet. Dk.
    • 8. Breccie. Als. DK.
    • 9. Breccie. Fünen. Dk.
    • 10. Breccie. Kås Hoved. Dk.
    • 11. Detail van foto 10.
    • 12. Kwartsietbreccie. Drachten.
    • 13. Breccie. Als. Dk
    • 14. Detail van foto 13.
    • 15. Melafierbreccie. Frydendal. Als. Dk.
    • 16. Detail van foto 15.
    • 17. Monomicte Breccie. Jutland. Dk.
    • 18. Detail van foto 17.
    • 19. Vulkanische breccie. Tietjerk.
    • 20. Detail van foto 19.
    • 21. Vulkanische breccie. Duitse Oostzeekust.
    • 22. Detail van foto 21.
    • 23. Jaspisbreccie. Zweden
    • 24. Detail van foto 23.
    • 25. Jaspisbreccie. . Omg. Roden.
    • 26. Jaspisbreccie. Jutland. Dk.
    • 27. Jaspisbreccie. Elp.
    • 28. Detail van foto 27.
    • 29. Meta breccie. De Westereen.
    • 30. Detail van foto 29.
    • 31. Breccie. Polymict. Frydendal. Als. Dk.
    • 32. Detail van foto 31.
    • 33. Vulkanische breccie. Ny Pol. Als
    • 34. Detail van foto 33.
    • 35. Breccie. Frydendal. Als.

                          Terug naar Sedimenten                  Terug naar Startpagina