U bevindt zich hier: Home > Metamorfieten > Migmatieten/Menggneizen.

Migmatieten/Menggneizen.

  • a. Migmatieten. (Algemeen)

    • 1. Migmatiet. Sarup Strand. DK.
    • 2. Migmatiet. Sarup Strand. DK.
    • 3. Migmatiet. Sarup Strand. DK.
    • 4. Migmatiet. Sarup Strand. DK.
    • 5. Migmatiet. Frydendal. Als. Dk.
    • 6. Migmatiet. Frydendal Als. Dk.
    • 7. Migmatiet. Ny Pol. Als. Dk.
    • 8. Migmatiet. Sarup Strand. Als. Dk.
    • 9. Detail van foto 8.
    • 10. Migmatiet. Sarup Strand. Dk.
    • 11. Detail van foto 10.
    • 12. Migmatiet. Nij Beets. (Collectie: K. Drint, Drachten)
    • 13. Detail van foto 12.
    • 14. Migmatiet. Gyldendal. Dk.

    Migmatieten. (Algemeen)

    Migmatieten, ook wel aangeduid als migmatietgneizen of menggneizen zijn veel voorkomende zwerfstenen. Vandaar, dat we er hier ook extra aandacht aan besteden. Migmatieten komen voor in allerlei verschijningsvormen. Vanwege hun fraaie uiterlijk worden deze harde gesteenten veel gebruikt voor commerciële doeleinden.
    Veel gneisachtige stenen zijn zuivere migmatieten Het is bij de determinatie van migmatietachtige stenen nogal eens lastig om vast te stellen of we de steen een migmatiet of een gneis moeten noemen. Zolang er in de lichte granitische delen van de steen nog donkergekleurde gneisrestanten voorkomen of de lichte mineralen lineair gericht zijn, spreekt men van een gneis, anders van een migmatiet of migmatietgneis. Ook de Stockholmvlekkengesteenten en de Västervikgneis zijn migmatieten
    Migmatieten ontstaan tijdens gebergtevorming, als reeds bestaande gesteenten weer enkele tientallen kilometers de aarde worden ingeduwd. Deze gesteenten komen hier bloot te staan aan zeer hoge temperaturen (hoger dan 600 gr. Celcius) en een enorme druk. Ten gevolge van deze hoge temperatuur en druk vindt er een opsmelting plaats van de lichtgekleurde mineralen. Dit zijn vooral kwarts en veldspaten. Voor het smelten van de donkere mineralen is de temperatuur echter nog te laag. De opgesmolten mineralen hopen zich op en scheiden zich uiteindelijk van de niet gesmolten mineralen, waarna ze ten slotte stollen in allerlei gesteentestructuren. (banen, vegen, opeenhopingen) Op deze manier ontstaat er een soort “menggneis”. De niet gestolde mineralen vormen het metamorfe gedeelte van de steen; de opnieuw gestolde mineralen het deel dat we tot de stollingsgesteenten kunnen rekenen.

     

    Voor de verschillende delen waaruit migmatieten zijn samengesteld, zijn enkele benamingen in gebruik. Het oudste, nog metamorfe gedeelte wordt “paleosoom” genoemd en het nieuw gevormde magmatische gedeelte wordt betiteld als “neosoom”. Deze neosoom bestaat vaak weer uit twee delen nl het lichtgekleurde deel dat men “leucosoom” noemt en een uit donkere mineralen bestaande rand die als “melanosoom” bekend staat. Deze leucosoom is ontstaan, doordat bij de gedeeltelijke omsmelting van kwarts en veldspaat deze mineralen buiten het metamorfe gedeelte zijn terechtgekomen en daar zijn gestold. Niet alle migmatieten hebben een  melanosoom.
    Over het exacte ontstaan van migmatieten bestaat nog wel onduidelijkheid. Er gaan ook stemmen op, om de migmatieten binnen de metamorfe gesteenten als een aparte groep te beschouwen, omdat de ontstaanswijze afwijkt van die der andere metamorfieten.

  • b. Migmatieten. (Granaatgneizen)

    • 1. Migmatiet-/Granaatgneis. Werpeloh. D
    • 2. Detail van foto 1.
    • 3. Migmatiet-/Granaatgneis. Nij Beets.
    • 4. Migmatiet-/Granaatgneis. Als. Dk.
    • 5. Detail van foto 4.
    • 6. Migmatiet-/Granaatgneis. Vadum Strand. DK.
    • 7. Migmatiet-/Granaatgneis. Werpeloh. D.
    • 8. Detail van foto 7.
    • 9. Migmatiet-/Granaatgneis. Norg.
    • 10. Detail van foto 7.

    Migmatieten/Granaatgneizen. 

    Veel migmatietgneizen bevatten soms grote hoeveelheden granaat. Vaak noemt men deze stenen granaatgneizen. De granaten bestaan niet uit één soort mineraal, maar uit een mengsel van een aantal verschillende soorten granaat. De granaatporfiroblasten ontstaan tijdens de metamorfose, als nieuwe mineralen uit andere omgezette mineralen. Ook kunnen ze ontstaan tijdens een gedeeltelijke opsmelting, die kenmerkend is voor de vorming van migmatieten. Over het algemeen is granaat in staat de eigen ( vaak ronde) kristalvorm te bepalen (Idiomorf). Oorzaak hiervan is, dat de kracht van dit mineraal tijdens de uitkristallisatie groter is dan die van de omringende mineralen. De granaatkorrels gaan soms zelfs dwars door smalle banden en strepen heen. Zeer grote granaten hebben meestal niet hun eigen vorm behouden (xenomorf) en ze zijn meestal onregelmatig van vorm. Ook komen grote opeenhopingen voor van granaat. (foto’s 4 t/m 8) De kleur van de granaten verschilt per steen nog al eens. Het kleurverschil wordt veroorzaakt door verschil in chemische samenstelling van de stoffen die de granaten hebben gevormd.
    Dit soort gesteenten bevat over het algemeen veel biotiet.

     

  • c. Migmatieten. (Structuren)

    • 1. Migmatiet. Geplooid. Sarup Strand. DK.
    • 2. Migmatiet. Geplooid. Sarup Strand. DK.
    • 3. Migmatiet. Ptygmatisch. Drachten.
    • 4. Migmatiet. Ptygmatisch. Langeland. DK.
    • 5. Migmatiet. Stictolitisch. Omg. Waabs. D.
    • 6. Detail van foto 5.
    • 7. Migmatiet. Stictolitisch. Vadum Strand. Dk.
    • 8. Detail van foto 13.
    • 9. Migmatiet. Vadum Strand. Dk.
    • 10. Detail van foto 9.
    • 11. Migmatiet. Stromatisch Sarup Strand. Als. DK.
    • 12. Migmatiet. Phlebitisch. Sarup Strand. Als. DK.
    • 13. Nebuliet. Spannenburg.
    • 14. Detail van foto 9.
    • 15. Nebuliet. t.w.v. De Tike.
    • 16. Detail van foto 11.

    Migmatieten. (Structuren)

    Het aantal structuren van migmatieten is ontelbaar en tussen de verschillende structuren bestaan ook nog weer allerlei overgangen. K.R. Mehnert heeft wat structuur betreft de migmatieten verdeeld in een aantal hoofdtypen. Deze typen worden door Huisman in zijn website “Kijk eens omlaag.nl” uitgebreid besproken. Wij beperken ons hier tot het tonen van enkele typen met bij de foto een korte beschrijving. De verschillende structuren zijn gewoonlijk ontstaan door druk. De foto's 13 t/m 16 tonen omgezette migmatieten met een nebulietische structuur. Men noemt dit soort stenen Nebulieten.  (Zie ook bij :Kijk eens omlaag.nl)

     

                       Terug naar Migmatieten/Menggneizen                 Terug naar Startpagina