Oslo-essexiet en essexiet-porfiriet.

Oslo-essexiet en essexiet-porfiriet (295 miljoen jaar)

Oslo-essexiet is een gesteentegroep, waarvan de meeste vertegenwoordigers deel uit maken van de gabbro’s. Het is een Noorse naam voor een groep op essexiet lijkende gabbroïde, in de omgeving van Oslo voorkomende rotsen, waar het uit meer dan tien verschillende kraterpijpen is gevormd. Het gesteente onderscheidt zich van echte essexiet, omdat het mineraal nefelien gewoonlijk ontbreekt. Oslo-essexiet kent een groot aantal varianten, waarvan de namen vooral worden bepaald door de percentages plagioklaas en donkere mineralen. Naast gabbro’s bestaat een minderheid van de gesteentegroep o.a. uit pyroxeniet, dioriet, kauaiiet en een aantal zeldzame gesteenten.
Het is moeilijk om alle varianten te herkennen. Over het algemeen heeft het gesteente een wat donkergroene grondmassa. De voornaamste mineralen zijn augiet, amfibool, olivijn en plagioklaas. De structuur varieert van fijn- tot grofkorrelig. De fijnkorrelige variëteiten zijn ganggesteenten, de middel- en grofkorrelige stenen zijn dieptegesteenten met vaak fijne naalden van augiet en/of plagioklaas. Het zal moeilijk zijn, om dit soort stenen als zwerfsteen te vinden en te herkennen. Ook, omdat de kans op een vondst niet al te groot is. Ze zullen waarschijnlijk ook over het hoofd worden gezien.
Wij tonen hier dan ook vooral afbeeldingen van essexiet-porfirieten.

Essexiet-porfiriet.
Verreweg de meeste Oslo-essexieten zijn porfirische uitvloeiingsgesteenten van essexiet. Deze onder de naam “Essexiet-porfiriet” bekend staande gesteenten worden nog al eens als zwerfsteen gevonden in gebieden waar Oslogesteenten relatief vrij veel voorkomen.
Aan de buitenkant en op een zaagvlak zijn deze porfierische varianten over het algemeen redelijk goed te herkennen aan de lineaire ligging van de witte plagioklaas-eerstelingen. Soms loopt de lineaire ligging door het gehele gesteente, soms ook vormen groepen langwerpige plagioklaastabletten een bepaalde parallelle gerichtheid.
Naast langwerpige plagioklaastabletten komen verspreid breedrechthoekige of vierkante plagioklaaseerstelingen voor. Ook verspreide eerstelingen van augiet zijn niet zeldzaam.
De structuur van de grondmassa van de porfirieten is wisselend. Er zijn zowel fijn- als grofkorrelige variëteiten. Met name essexiet-porfirieten met grotere plagioklaastabletten lijken nog al eens op diabazen.(Basalten)  Het verschil is echter, dat bij dat soort stenen de lineaire gerichtheid van de plagioklazen ontbreekt. Ook de vierkante en breedrechthoekige plagioklazen zijn kenmerkend voor essexieten.

De naam Oslo-essexiet wordt alleen nog gebruikt in de zwerfsteenkunde. In de petrologie/geologie behoren deze stenen tot de gabbro's. Deze speciale typen uit het Oslogebied zijn dan Oslo-gabbro's of Plagioklaasporfierische Oslogabbro's. 
 

    • 1. Oslo-essexiet. Vadum Strand. Dk
    • 2. Detail van foto 1.
    • 3. Oslo-essexiet. Vadum Strand. Dk.
    • 4. Oslo-essexiet. Als. Dk.
    • 5. Oslo-essexietporfiriet. Kås Hoved. Dk.
    • 6. Detail van foto 5.
    • 7. Oslo-essexietporfiriet. Opende.
    • 8. Oslo-essexietporfiriet.. Ertebolle. Dk.
    • 9. Detail van foto 8.
    • 10. Oslo-essexietporfiriet. Gyldendal Dk
    • 11. Oslo-essexietporfiriet. Eernewoude
    • 12. Oslo-essexietporfiriet.. Nij Beets.
    • 13. Oslo-essexietporfiriet. Kås Strand. Dk
    • 14. Oslo-essexietporfiriet. Kås Hoved. Dk
    • 15. Detail van foto 14.
    • 16. Oslo-essexietporfiriet.. Nij Beets.
    • 17. Oslo-essexietporfiriet. Drachten.
    • 18. Detail van foto 17.
    • 19. Oslo-essexietporfiriet. Vadum Strand. Dk
    • 20. Oslo-essexietporfiriet. Vadum Strand. Dk.