U bevindt zich hier: Home > Sedimenten

Sedimenten

Sedimentaire gesteenten.

Enkele bekende sedimenten zijn zand, klei, grind, leem (Löss) en vulkanisch as.
Sedimentaire gesteenten zijn gesteenten die ontstaan ten gevolge van de afzetting van sedimenten aan het aardoppervlak. (Land, zeeën, meren, rivieren). Deze neerslag van sedimenten is het gevolg van de opeenvolging van de processen: verwering; transport en afzetting.
Tijdens het transport en afzetting vindt vaak vermenging plaats met materiaal van een andere herkomst.
We onderscheiden drie verschillende soorten van verwering:
1. Fysische of mechanische verwering. Een bekend voorbeeld zijn rotsoppervlakken, waar ijs in scheuren en spleten uitzet en daardoor het gesteente vernielt.
2. Chemische verwering. Hierbij wordt een gesteente afgebroken door chemische reacties. Deze chemische reacties zijn vooral het gevolg van blootstelling aan water.
3. Organogene verwering. Verwering die ontstaat ten gevolge van activiteiten van planten en dieren.
Een bekend voorbeeld hiervan zijn plantenwortels die rotsen vernielen.
Verweringsprocessen worden veroorzaakt door invloeden van buiten het gesteente. Men noemt deze processen daarom exogeen. (Bij de breccies komen we op deze benaming terug).
Een zeer belangrijke factor bij de verwering is het klimaat. Een koud en droog klimaat remt de chemische verweringsvormen. Bij grote verschillen tussen warm en koud is er een relatief grote fysische verwering. Door uitzetting en inkrimping worden gesteenteoppervlakken zeer langzaam verpulverd waardoor erosie plaats vindt.
Een vochtig heet klimaat bevordert de chemische verwering. Veldspaten, glimmer olivijn en verdspaatvervangers verweren snel als ze in aanraking komen met water. In hete vochtige klimaten wordt kwarts zelfs helemaal afgebroken.
De sedimentaire gesteenten die na transport en neerslag van verweerd materiaal ontstaan, verdeelt men in drie soorten.
1. Klastische gesteenten. Deze gesteenten bevatten veel gesteentefragmenten en korreltjes, die men klasten noemt. Ze ontstaan vooral ten gevolge van fysische-/mechanische verwering. De meest voorkomende gesteentesoorten uit deze groep zijn zandsteen, conglomeraat en exogene breccie.
2. Biogene gesteenten. Deze gesteenten bestaan vooral uit door levende organismen omgevormd mineralogisch materiaal. Kalkstenen vormen van deze groep het bekendste voorbeeld. Levende organismen zoals schelpdieren spelen bij de vorming een grote rol. Ook steenkool hoort bij deze soort gesteenten.
3. Chemische gesteenten. Deze gesteenten ontstaan doordat tijdens een chemische reactie in een oplossing een vaste stof ontstaat. Het bekendste voorbeeld hiervan is steenzout.
Voor de gesteentebeschrijving is deze vorm van minder belang.

 

We tonen en beschrijven hierna een zo groot mogelijk aantal sedimentaire gesteenten, die we als zwerfsteen kunnen vinden.

                                                                                                                                                     

De Externsteine bij Detmold in het Teutoburgerwoud. Deze zandstenen zijn ± 120 miljoen jaren geleden gevormd. (Krijtperiode.)