aplieten

Aplieten.

Aplieten zijn  fijnkorrelige ganggesteenten, die praktisch geheel bestaan uit kaliveldspaat en kwarts. Plagioklaas en donkere mineralen zoals biotiet zijn gewoonlijk niet of slechts in zeer kleine hoeveelheden aanwezig. Soms bevatten de stenen een beperkt aantal veldspaateerstelingen.  Aplieten zijn soms moeilijk te herkennen. Alleen als tussen kwarts en alkaliveldspaat, eventueel met een loep, grafische vergroeiingen zichtbaar zijn weet men dat de steen tot de aplieten behoort.  De fijnkorreligheid is ontstaan, doordat aplieten in tegenstelling tot pegmatieten snel zijn gestold. Ze zijn gewoonlijk ontstaan uit een granitisch, waterarm restmagma, dat zich in smalle gangen en spleten in reeds gestold gesteente bevond. Het stollingsproces vond voor de aanwezige mineralen tegelijk plaats, waardoor de kristallen niet volledig zijn en als een soort mozaïek in elkaar passen.
Aplieten hebben meestal een wit/grijze of roodachtige kleur, waardoor vergissingen met zandsteen mogelijk zijn.
Aplietgangen zijn smal. Gewoonlijk niet breder dan 50 cm. De randen van deze gangen lopen gewoonlijk opvallend parallel. In veel dieptegesteenten komen apliet en pegmatiet gezamenlijk voor. Soms zelfs samen in één gang. Het ene gesteente vult dan het midden van een gang en het
andere gesteente de randen.
Er bestaan ook fijnkorrelige gesteenten die veel op apliet lijken, maar die naast kwarts en alkaliveldspaat ook plagioklaas en meer dan 5% biotiet bevatten. In dat geval spreken we van microgranieten. Voorheen noemde men zulke gesteenten wel “aplietgranieten”, maar deze term is verouderd.
Hetzelfde geldt voor diorieten en gabbro’s. Als dit soort stenen een zeer fijne grondmassa had sprak men van dioriet-aplieten of gabbro-aplieten. Tegenwoordig zijn het micro-diorieten en micro-ga
bbro’s.


Met betrekking tot de geologische benaming zullen de aplieten vooral thuishoren in het veld  van de alkaliveldspaat granieten.  Dit vanwege hun met granieten vergelijkbaar kwartsgehalte en het zeer geringe percentage aan plagioklaas.

    • 1. Apliet. N.O.P.
    • 2. Hoornblendeapliet. N.O.P.
    • 3. Detail van foto 2.
    • 4. Pegmatiet met aplietgang. Kas Strand. DK
    • 5. Detail van 4.